بستر و مديريت آن در پرورش جوجه هاي گوشتي

از مسائل مهم در صنعت طيور بستري است كه طيور روي آن پرورش می‌یابد. كيفيت شرايط محيطي سالن بستگي به كيفيت بستر مورد استفاده دارد و اين امر در به­ دست آوردن حداكثر پتانسيل ژنتیکی طيور بسيار مهم است. مديريت بستر همانند مديريت نور، تهويه، تغذيه، ‌آب و بهداشت حائز اهميت است و آگاهي كامل به نيازهاي طيور از لحاظ شرايط محيطي پرورش جهت مديريت صحيح لازم است. در يك مديريت خوب بايد طوري بستر را انتخاب کرد كه گله سالمي داشته باشيم. از آنجايي كه طيور بطور مداوم با بستر در تماس هستند، تأمین بستر مناسب و مديريت صحيح آن مي­تواند در عملكرد حيوان و حداكثر کردن سود مؤثر باشد.

بستر و مديريت آن در پرورش جوجه

بستر شامل فضولات حيوان به ­علاوه موادي (مانند پوشال و غیره) است كه به ­عنوان بستر استفاده می‌شود. موادي كه به ­عنوان بستر مورد استفاده قرار مي­ گيرد بايد خصوصيات زير را داشته باشند.

1-جاذب رطوبت باشند؛  2- سبك وزن باشند؛ 3- اندازه ذرات آن­ها متوسط باشد؛ 4- به‏ سرعت خشك شوند؛ 5- نرم باشند، ب‏طوري كه راحتي را براي پرنده تأمین كنند؛ 6- به ‏سادگی در دسترس باشند؛ 7- از لحاظ اقتصادي داراي قيمت مناسب باشند؛ 8- عاري از گردوغبار و اسپورهاي كپك و آلودگي ­هاي شيميايي باشند؛  9- سمّي نباشند و  10- درانتهای دوره به‏ صورت كود قابل استفاده باشند.

خصوصيات بستر ايده­ آل

بستر ایده‌آل بايد: 1- زياد شل و زياد كپكي نباشد؛ 2- از لحاظ رطوبت در شرايط مناسب باشد (رطوبت ایده‌آل 20-30 درصد)؛ 3- سطح آمونياك آن پايين (كمتر از 20 واحد در میلیون) باشد؛ 4- اندازه ذرات آن منظم و يكسان باشد و  5- حداقل حشرات را داشته باشد.

انواع مواد بستر موجود

انتخاب درست مواد بستر مشكلات مديريتي بستر را كاهش مي­دهد. امروزه موادي مانند تراشه­ هاي چوبِ نرم، پوسته برنج يا تركيبي از اين مواد مورد استفاده قرار مي­گيرند. البته از مواد ديگري مانند كاه خُردشده گندم، چوب خُردشده ساقه ذرت، پوسته بادام ‏زميني، خاك ‏ارّه و روزنامه ­ها هم مي­توان استفاده کرد.

نقش‌های بستر در پرورش طيور

بستر به ­عنوان رقيق‏ كننده مدفوع (بستر با مخلوط شدن با فضولات سبب رقیق شدن فضولات می­ شود)، جدا كننده طيور از رطوبت و سردي زمين و فراهم ‏كننده گرما براي تخمير میکروارگانیسم‌ها عمل می‏کند. همچنین بخار شدن بخشی از رطوبت بستر، باعث می‏شود؛ گردوغبار ایجادشده در سالن اشباع شود و نشست کند.

مدیریت بستر

به‏ طوركلي وقتي از مديريت بستر صحبت مي­شود هدف اساسي کنترل سه عامل یعنی رطوبت بستر، آمونياك توليدي وpH  بستر است.

رطوبت بستر

  • رطوبت بستر در شرايط آرمانی حدود 25 تا 35 درصد است.
  • زماني كه رطوبت بستر به پایین‌تر از 20 درصد برسد، سطح گرد و غبار و ارگانيسم ­هاي بیماری‌زا افزايش پيدا مي­كند و منجر به ناراحتي هاي تنفسي از جمله آسپرژيلوس و التهاب كيسه­ هاي هوایی مي­شود.
  • بستر بسيار خشك سبب از دست رفتن آب بدن جوجه ­ها می­شود.
  • بستر خيس باعث ایجاد بوهاي نامطلوب، توليد گازهای مضر مثل آمونياک می‏شود. همچنین مشكل حشرات به ­ويژه مگس ­ها و پرهايِ خاكي شده را ب‏وجود می‏ آورد و باعث زخم ­هاي پا،‌ گرفتگي سينه و سوزش­هاي پوستي و تاول­هاي سينه ­اي و کاهش كيفيت لاشه می­شود.
  • بستري كه بوي کپک‌زدگی بدهد و يا بسيار خيس باشد و یا گردوغبار زيادی داشته باشد، بايد از جايگاه پاك شود.
  • با رسیدن رطوبت نسبي جایگاه به 70 درصد، بستر شروع به خيس شدن مي­كند. بنابراین بايد رطوبت نسبي جايگاه بين 50 تا 70 درصد حفظ شود. در كل رطوبت بالاي بستر سبب كمك به توليد نيتروژن و اسيد اوريك و در نهايت آمونياك توسط باكتري­ها مي­­ شود.
بستر خیس و نامناسب در سالن مرغ­داری

عوامل مؤثر در خيس شدن بستر عبارتند از:

1- عوامل محيطي

  • نفوذ رطوبت به داخل سالن مانند ورود باران به جايگاه طيور
  • مدیریت نادرست آبخوري­ها و نشت آب از آبخوري­ها
  • بيماري­هاي مؤثر در ايجاد اسهال طيور شامل:

الف) کوكسيديوز: عفونت كوكسيدي به‏طور مستقيم به سيستم گوارشي آسيب مي­رساند و سبب مدفوع آهكي مي­شود.

ب) عفونت باكتريايي: اشرشياكلي،‌ كاميلوباكترياها،‌ سالمونلاها،‌ اسپيروكتها،‌‌ كلستريديوم، پرفرینژنس باعث آنتریت مي­شوند.

ج) عفونت‌های ويروسي: رئوويروس­ها، آدنوويروس­ها و ديگر عوامل ويروسي که مي­توانند باعث ایجاد اسهال در پرنده شوند.

2- عوامل تغذيه ­اي

  • عدم جذب تركيبات كربوهيدراتی: عدم جذب ترکیبات پلي ساكاريدهاي غير نشاسته­ اي در گندم (آرابینوزایلان) و جو (گلوکان) در روده سبب افزایش دفع آب می­شود.
  • پروتئين خوراک: كيفيت پروتئيني مواد خوراكي روي بستر تأثیر مي­ گذارد. در كنجاله سويا كربوهيدرات­هایي وجود دارد كه مي­تواند نحوه تخمير در روده كور را تحت‏ تأثیر و تعداد دفع فضولات را افزايش ­دهد. علاوه بر سويا مصرف پودر ماهي به ‏علت وجود آمين­هاي بيوژنيك مانند تريپتوفان، بيوتراپسين و غيره سبب اسهال مختصري در طيور مي­شود.
  • مايكوتوكسين ­ها: غذاي كپك زده حاوي مايكوتوكسين سبب توليد اسهال می‌شود.
  • چربي: سطوح بالاي چربي در جيره، به­ ويژه چربي­هايي كه از لحاظ قابليت هضم پايين هستند سبب ایجاد لايه سطحی روي بستر می­شوند كه اين امر سبب كاهش تردي و شكنندگي بستر مي­شود و در نهايت سبب چسبندگي فضولات در پرنده مي­شود.

3- عوامل مؤثر در افزايش مصرف و دفع آب

  • مصرف بالاي موادمعدني (افزايش مصرف سديم، کلر، پتاسيم، سولفات در جيره و آب)
  • ناخالصي­ هاي معدني و شيميايي آب
  • مايكوتوكسين­ ها كه سبب اختلال در عملكرد كليه و دفع زياد آب مي­شود.
  • بيماري­هاي كليوي
  • برنامه هاي تغذيه ­اي مثل محدوديت غذايي

سطح آمونياك توليد شده از بستر

از مهم‌ترین مشكلات در جايگاه هاي با بستر خيس، توليد آمونياك است. مديريت بستر، کليدي جهت كاهش اين عيب است. سه عامل اصلي مورد نياز جهت توليد آمونياك در جايگاه طيور كود، گرما و رطوبت است. رطوبت بالا همراه با دما سبب تحريك رشد باكتري­ هاي تجزيه كننده مواد آلي می­شود و در نتيجه آمونياك زيادي توليد مي­شود. خيسي بستر و آزاد شدن آمونياك مي ­تواند سبب ايجاد عوارضي مانند آسيت، ناراحتي ­هاي تنفسي و گوارشي شود. جدول زير سطوح و اثرات آمونياك را نشان مي‏ دهد.

بيشتر توليد كنندگان نمي ­توانند آمونیاک کمتر از 50 بخش در میلیون (پی­پی­ام) را احساس کنند. معمولاً افراد آمونياك حدود 20 پی­ پی­ ام را تشخيص مي­دهند ولی زماني­كه فرد مدت زیادی را در مرغ­داری بماند به­ تدريج حساسيت خود را نسبت به تشخيص آمونياك از دست مي­دهد. بطور كلي آمونياك بالاي 50 پی‏ پی­ ام سبب كاهش رشد و عملكرد طيور مي­شود. بايد توجه داشت كه در برخي منابع سطح قابل تحمل آمونياك در آشيانه طيور حدود 15 پی­ پی­ ام بیان شده است، که اين امر نشان دهنده لزوم دقت درمورد آمونياك است.

بستر و مديريت آن در پرورش جوجه سروش سبز البرز

pH  بستر

pHبستر يك عامل مهم در كيفيت آن است. در حالت كلي  pHبستر قليايي و در حدود 7.5 تا 8.5 است. بيشتر باكتري­ ها به ­ويژه باكتري­ هاي توليد كننده آمونياك در pH بالاي 7 بهترين رشد را دارند در حالي­كه در  pH4 رشد آن‌ها بسيار كم است. رشد مخمرها درpH اسیدی آرام است، بنابراین كاهشPH  بستر تا حدود چهار يا پایین­تر باعث كنترل ميكروارگانيسم ­ها مي­شود. با افزايشpH  بستر غلظت آمونياك تمايل به افزايش دارد. آزادسازي آمونياك زماني كهPH  بستر زير 7 باشد كمتر صورت مي­گيرد. در صورتي­كه درpH  بالاي 8 آزادسازي آمونياك افزايش پيدا مي­كند (Reece et al, 1985). در گذشته هدف اصلي استفاده از اصلاح كلي بستر كنترل سطح آمونياك بوده است، ولي امروزه اين مواد با هدف بهبود كيفيت بستر و افزايش عملكرد صورت می­گیرد. از موادي كه جهت اصلاح بستر استفاده مي­شود مي­توان سولفات آلومنيوم، بيوسولفات سديم و غیره را نام برد.

توصیه های کلیدی درمورد مدیریت بستر

  • رطوبت بستر در شرايط ايده ­ال حدود 25 تا 35 درصد باشد.
  • زماني كه رطوبت بستر پایین­تر از 20 درصد برسد، به­ صورت دستی رطوبت جهت کاهش گردوخاک به سالن اضافه شود.
  • جهت جلوگیری از خشکی زیاد بستر، کلريد منيزيم اضافه ­شود.
  • با تنظیم سیستم گرمایشی، تهویه و جلوگیری از خیسی بستر، مشكل حشرات ب‏ويژه مگس ­ها و پرهايِ خاكي شده، زخم­ هاي پا،‌ گرفتگي سينه و سوزش­ هاي پوستي و تاول ­هاي سينه ­اي را کاهش دهید.
  • بستري كه بوي كپك زدگي بدهد و يا بسيار خيس باشد و یا گردوغبار زياد داشته باشد، بايد از جايگاه پاك و خارج شود.
  • رطوبت نسبي سالن بين 50 تا 70 درصد حفظ شود.
بستر و مديريت آن در پرورش جوجه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست
افزایش بهره وری، کاهش هزینه های تولید، ارتقا دانش فنی و جلب رضایت مشتری از اصلی ترین اهداف و ارکان این شرکت می باشد